Obrazy codzienności. Kilka słów o pięciu utworach ze zbioru „»Bezsenność na moście Xie« i inne opowiadania”

Ta chwila, którą spędzamy razem, jest ulotnym motylem. Nic się nie powtórzy – raz rozbłyśnie i zgaśnie na zawsze. „Bezsenność na moście Xie” i inne opowiadaniaDlatego każdy moment przy tobie jest cennym prezentem. W pośpiechu codzienności, wśród złości, irytacji, niechętnych spojrzeń, ulewy, śnieżycy, w mroźny czas chcę zawsze przywoływać twój uśmiech – moją radość.

We współpracy wydawniczej Związku Pisarzy Chińskich i Wydawnictwa Adam Marszałek powstała publikacja zawierająca pięć współczesnych chińskich utworów prozatorskich. Została wydana w 2010 roku pod tytułem „»Bezsenność na moście Xie« i inne opowiadania”. Zbiór nie został opatrzony żadnymi notami wprowadzającymi, posłowiem, biogramami pisarzy czy nawet informacją o języku, z którego dokonano przekładów. Zastanawia mnie też fakt, że już nazwisko pierwszego autora w wyborze – Liu Heng – zostało błędnie zapisane jako „Liu Hen”. W zasadzie dobrze obrazuje to jakość korekty zbiorku, w którym pełno literówek i błędów. Szkoda, bo prezentowane utwory zasługują na czytelniczą uwagę i są dobrym uzupełnieniem różnych antologii chińskiej prozy współczesnej.

Tom otwiera minipowieść Liu Henga (ur. 1954) „Szczęśliwe życie gadatliwego Zhang Damina” (oryg.: 贫嘴张大民的幸福生活) z 1997 roku. Słodko-gorzka, tragikomiczna historia tytułowego mężczyzny jest afirmacją życia i codzienności. Pierwsza scena utworu pokazuje trzydziestoośmioletniego Zhanga na spacerze ze swoją żoną Li Yunfang oraz ich synem Zhang Shu. Narrator stopniowo przybliża nam dzieje niezbyt rozgarniętego, ale niezmiernie rozgadanego Zhang Damina – jego liczne wzloty i upadki, perypetie związane ze ślubem, relacjami z matką, a zwłaszcza z rodzeństwem. Problemy mieszkaniowe, związki miłosne i partnerskie jego brata oraz sióstr, naukowa przyszłość drugiego brata, zawirowania w pracy i sąsiedztwie zwykle rozwiązywane są przez Zhang Damina… gadulstwem i obmyślaniem projektów oraz planów prowadzących do nierzadko zabawnych sytuacji, czasem przynoszącym pomysłodawcy kłopot.

Utwór z 2002 roku chińskiej pisarki Ye Guangqin (ur. 1948) „Bezsenność na moście Xie” (oryg.: 梦也何曾到谢桥) jest wieloznaczną opowieścią, którą można odczytywać na kilku poziomach i z kilku perspektyw, między innymi jako szkic o pamięci, krzywdzie czy mityzowaniu rzeczywistości, napięciu między fikcyjnością i autentycznością. Narratorka usiłuje napisać opowiadanie. Jej wzrok sięga do zielonej sukienki, którą przyniósł jej słynny projektant i syn krawca Zhang Shunzhena. Projektant ma pretensje, że kobieta wykorzystała jego starzejącego się ojca, by uszył dla niej suknię, ale ona radzi mu zapytać o powód wykonania ubrania samego Zhanga. Pod wpływem tego prezentu narratorka sięga pamięcią do momentu, gdy – zanim przyszła na świat – urodził się jej szósty brat. Dziecko miało różki jak u jelenia czy smoka, a w dodatku jego ciało się łuszczyło. W czasach rządów cesarza Pu Yi jej rodzina Jin była boczną linią cesarskiego rodu. Świadkowie narodzin i dorastania Szóstego sięgali w tamtych latach po legendy związane z niezwykłymi wypustkami na głowie dziecka i radzili się wróżbiarzy. Narratorka stopniowo odsłania przed czytelnikiem kolejne wydarzenia zachodzące w rodzinie, zawirowania, sekrety, kłamstwa, mistyfikowanie rzeczywistości, retuszowanie, jednocześnie tworzy niejednoznaczne opowiadanie.

Szkic o deszczowej wyprawie Jang Ying, która otrzymuje wreszcie pozwolenie na wyjazd do rodzinnego domu z obozu reedukacji i zmierza pieszo do dworca, kreśli Zhan Jie* w utworze „Podczas deszczu”. Błądząca w strumieniach deszczu, wśród drzew z wyciągniętymi błagalnie gałęziami, bohaterka widzi odłamki wspomnień, ulotne, subtelne, oniryczne obrazy.

Tragikomiczną historię zależnego od innych nędzarza Feng Yaoby, który ma być świadkiem przestępstwa we wsi Lihuatun, przedstawia He Shiguan** w opowiadaniu „Na wsi”. Mężczyzna boi się narazić wpływowym osobom, ale podczas nieustających indagacji, nacisków, przełamuje się i dokonuje ważnej dla siebie decyzji. He Shiguan porusza tematy reifikacji, wykorzystywania do partykularnych interesów najuboższych, ludzkiej godności, poszanowania drugiego człowieka.

Problem związany ze skrajną biedą i głodem podejmuje Su Tong (ur. 1963; znany polskim czytelnikom między innymi z utworu „Żony i konkubiny”) w zamykającym zbiór gorzkim opowiadaniu „Dwaj kucharze”. Tytułowi mężczyźni mają przygotować potrawy na wystawny bankiet zamożnego pana Chena, który obchodzi siedemdziesiąte urodziny. Obowiązuje zasada, że mogą oni zjeść tyle, ile chcą, lecz nie wolno im niczego wynosić na zewnątrz. Penetrujący niziny społeczne, odrzuconych i napiętnowanych Su Tong rysuje portret człowieka, który nie jest w stanie patrzeć na marnujące się jedzenie i nie może zrozumieć zakazu zabrania niewykorzystanych resztek, by dać je głodującemu dziecku.

Pięć utworów ze zbioru „»Bezsenność na moście Xie« i inne opowiadania” to przejmująca podróż po rozmaitych przestrzeniach współczesnej chińskiej literatury i kruchych obrazach codzienności. Prezentowane opowieści związane są w dużej mierze z kwestiami dotyczącymi pochodzenia społecznego determinującego status, wyznaczającego zależności, wymuszającego konieczność podporządkowania się, wpisania w określone ramy albo wpływającego na bycie uprzywilejowanym. Część z bohaterów zawalczy o siebie, część pogrąży w oniryczności i wewnętrznym świecie obrazów, inni zbudują silne więzi z drugą osobą, by odnaleźć pociechę, bezpieczeństwo, a pozostali wytworzą fikcyjną rzeczywistość, w której będą trwali.

——————

„Bezsenność na moście Xie” i inne opowiadania, red. pol. wyd. Judyta Węgłowska, tł. Jan Cichocki, Wiktor Serewiś, Walentyna Mikołajczyk-Trzcińska, Marek Wawrzkiewicz, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń, Pekin, 2010.

* Nie mam pewności, czy tu również nie pomylono nazwiska i czy chodzi o pisarkę Zhang Jie (ur. 1937).

** Nie znalazłam informacji o tym autorze.

Autor: Luiza Stachura

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s