Przedświt. Kilka słów o „Przebudzeniu się Japonii” Okakury Kakuzō

„bo miłość podobnie jak śmierć – nie ma granic” [s. 110]

Oniryczna kraina, w której twórczej reinterpretacji podlegają rezultaty rozwoju różnych cywilizacji – począwszy od języka – pomimo wielu publikacji na jej temat nadal pozostaje określana jako „dziwna”. A tymczasem to przestrzeń tak samo zdumiewająca i oryginalna jak nasza rodzima czy sąsiednie. O kształcie dzisiejszej Japonii zdecydowały wielowiekowe przemiany, momenty uśpienia i chwile przebudzenia. Eksploracja miejsc i nie-miejsc, deszyfracja kodów kulturowych, zagłębianie filozofii i języka pozwolą zbliżyć się do nieznanej krainy. A wtedy okazać się może, że to, co „dziwne” i odpychające, jest jednak zdumiewająco bliskie i dobrze znane.

Historyk i krytyk sztuki Okakura Kakuzō (1862-1913) znany jest przede wszystkim jako autor Księgi herbaty (The book of tea, 1906), która w polskim wydaniu ukazała się kilkukrotnie – w 1986, 1987, 2004 i 2017. Szkic ten przeznaczony był dla czytelnia z szeroko pojętego Zachodu i powstał w języku angielskim. Wcześniej niż Księgę herbaty Okakura opublikował inne prace dotyczące historyczno-kulturowych uwarunkowań Japonii, mniej skupiając się na sztuce i kategoriach estetycznych Kraju Wschodzącego Słońca. Wydane w Londynie The ideals of the East with special reference to the art of Japan z 1903 roku nie zostało przetłumaczone na język polski, ale już publikacja z roku 1904 The awakening of Japan ukazała się w Polsce ledwie rok po amerykańskim wydaniu – w 1905, pod tytułem Przebudzenie się Japonii. Czytaj dalej

Reklamy

„Herbatyzm”. Recenzja „Księgi herbaty” Kakuzō Okakury

Kakuzō Okakura urodził się w roku 1862 w Yokohamie, zmarł zaś w 1913 roku. Znany jest przede wszystkim pod pseudonimem Tenshin Okakura. Nie był bynajmniej prozaikiem, a raczej naukowcem, eseistą i przede wszystkim erudytą, który walczył niemal przez całe życie o pielęgnację japońskiej kultury, ze szczególnym naciskiem na artystyczną spuściznę i tradycję.


Okakura ukończył Uniwersytet Cesarski w Tokio. Poznał tam amerykańskiego profesora Ernersta Fenollosę. Amerykanin przybył do Japonii, aby wykładać filozofię oraz nauki polityczne, ale jego pasją stało się… ratowanie japońskiej sztuki. Okakura towarzyszył Fenollosie w podróżach po Japonii. Następnie wyjechali do Europy, gdzie Okakura zakładał kolejno kilka japońskich szkół sztuk pięknych.

Niedługo po przyjeździe do Europy Fenollosa wyjechał do Stanów Zjednoczonych, Okakura został sam. Jednak jakiś czas później Japończyk także udał się do Ameryki, a dokładnie do Bostonu. W międzyczasie publikował artykuły w amerykańskich oraz azjatyckich czasopismach, a także wygłaszał kolejne prelekcje i wykłady. Za jego życia ukazały się trzy książki jego autorstwa napisane po angielsku: The Ideals of the East (1903), The Awakening of Japan (1904) oraz Księga herbaty (The Book of Tea, 1906).

W Kraju Wschodzącego Słońca na lata 1868-1912 przypada restauracja Meiji. Epoka Meiji, czyli Epoka Światłych Rządów, to okres panowania cesarza Mutsuhito, charakteryzujący się przede wszystkim zniesieniem rządów shōgunatu rodu Tokugawa oraz szybką modernizacją Japonii (na wzór europejski i amerykański). W tym czasie Japończycy pozostawali pod silnym wpływem i inspiracją europejskich oraz amerykańskich kultur, ba! niemal bezkrytycznie przyjmowali wszystko to, co pochodziło z (szeroko pojętego) Zachodu. Czytaj dalej