„Zeszyty ulotnego świata”. Słówko o siedemnastowiecznych „Przypadkach miłosnych pięciu kobiet” Ihary Saikaku

Na tym przepływającym, efemerycznym świecie wystarczy nam chwila, gdy przetną się spojrzenia, złączą dłonie. Uśmiechniemy się do siebie, nim nasze ciała rozpłyną się w powietrzu. Ihara Saikaku, "Przypadki miłosne pięciu kobiet"Może pozostanie po nas drobny ślad w przestrzeni i kiedyś jego odłamek ktoś odnajdzie i na moment ożywi.

『好色五人女』 (Kōshoku gonin onna; pol. Przypadki miłosne pięciu kobiet) zostało wydane w 1686 roku (w trzecim rok ery Teikyō). Autorstwo przypisuje się poecie i pisarzowi Iharze Saikaku (1642-1693), jego dzieła nierzadko określano jako ukiyozōshi („zeszyty ulotnego świata”). Polskiemu czytelnikowi może być znany z „Żywota kobiety swawolnej” z 1668 roku. Japonistka i badaczka Katarzyna Sonnenberg-Musiał w solidnie przygotowanym, obszernym krytycznym wprowadzeniu do tłumaczenia „Przypadków miłosnych pięciu kobiet” przybliża zarówno sylwetkę twórcy, specyfikę jego utworów, jak i strukturę, liczne elementy teatralne, zastosowane chwyty (między innymi komizm i hiperbolizację), aluzje, odwołania i odniesienia do przysłów japońskich, literatury, tradycyjnej poezji, ballad, piosenek ludowych, pieśni. Dwujęzyczną publikację (współwydana została japońska wersja językowa dzieła) uzupełnia bogata bibliografia i rozbudowane przypisy, umożliwiające czytelnikowi zagłębienie się w estetyczne walory siedemnastowiecznego utworu. Po tych kilku wiekach utwór Ihary Saikaku nadal prezentuje się w wielu aspektach atrakcyjnie i pozwala zanurzyć się w ulotny świat pasji i pożądania.

„Ach, jakże wzruszająca ta opowieść o różnych rodzajach miłości! Opowiada o marności tego świata. Jest zarazem snem i jawą.” [Księga IV, s. 158]

„Opowieść o Seijūrō z Himeji” z księgi pierwszej to historia tytułowego Seijūrō, urodziwego syna kupca, posiadającego liczne adoratorki. Czas przepływał temu utracjuszowi na igraszkach i swawolach z kurtyzanami, więc ojciec postanowił go wydziedziczyć. Po pewnym czasie udało się młodzieńcowi podjąć pracę pomocnika w zarządzaniu sklepem kupca Kyūemona. Ale oczarował i zbałamucił jego młodszą siostrę Onatsu, która zapałała uczuciem do bawidamka. Ich relacja przyniosła cierpienie obojgu. W księdze drugiej zamieszczona została „Opowieść o zakochanym bednarzu”. Tytułowy mężczyzna korzysta z pomocy swatki staruszki Kosan, by zdobyć piękną Osen. „Zmienna jest jednak kobieca natura.” [s. 103] Nie minie wiele czasu, a kobieta wykorzysta swoje wdzięki, by uwieść innego… Osan, żona twórcy kalendarzy, bohaterka „Opowieści o twórcy kalendarzy” z księgi trzeciej, będzie chciała pomóc służącej Rin w zdobyciu serca młodzieńca Moemona. Ale jej zwodzenie i gra przegrają z namiętnością i pożądaniem. Nie wolno bowiem żartować z uczuć i bawić się w szarady, gdyż one mogą szybko wymknąć się spod kontroli. Analogicznie jak w poprzednich księgach historia z tej części zakończy się tragicznie. „Opowieść o sprzedawcy warzyw i wiązane miłości” w księdze czwartej (co ciekawe, wariant tej historii odnajdziemy w trzecim tomie „Baśni japońskich” wydanych przez Kirin) to utwór poświęcony młodziutkiej Oshichi, która wraz z rodzicami chroni się w świątyni, gdyż ich dom został spalony w wielkim pożarze w Edo. Ale w świętym miejscu spotyka chłopca, Onogawę Kichisaburō. Młodzi zakochują się w sobie, jednakże ich miłość jest niemożliwa do spełnienia, nie ma prawa zaistnieć. Działania dziewczyny doprowadzą do jeszcze większej tragedii. Utwór „Gengobei, czyli góra namiętności” z piątej księgi to tragikomiczna historyjka o Gengobeiu, który w niedługim czasie traci dwóch młodych kochanków i postanawia zostać mnichem. Ale uczuciem zapała do niego Oman, córka handlarza. Dziewczyna zdecyduje się na mistyfikację, by zdobyć ukochanego.

Pięć obrazków o miłosnych perypetiach, namiętnościach, erotycznych przygodach pięciu kobiet, a każdy obrazek narysowany w pięciu odsłonach-rozdziałach, czaruje, nęci i przyciąga odbiorcę. Zmysłowo, na granicy subtelności, z poczuciem humoru, ale i namysłem nad kruchością, eterycznością istnienia kreśli Ihara Saikaku kręte drogi pożądania i nienasyconych pragnień, które sprowadzają na manowce. Pełne pasji i namiętności „Przypadki miłosne pięciu kobiet” to pociągające, uwodzące szkice (z) ulotnego świata.

——————

Ihara Saikaku, Przypadki miłosne pięciu kobiet, tł. oraz red. nauk. z wprowadzeniem i komentarzami Katarzyna Sonnenberg, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2016.

Zgodnie z zapisem dalekowschodnim nazwisko poprzedza imię.

2988-ukraine-heart1

war.ukraine.ua 🌻

.

12 lat 終わりない夢 ~Owarinai Yume~

Dziękuję^^’

Autor: Luiza Stachura

2 uwagi do wpisu “„Zeszyty ulotnego świata”. Słówko o siedemnastowiecznych „Przypadkach miłosnych pięciu kobiet” Ihary Saikaku

    1. W ogóle podejście do nagości, cielesności i tym samym erotyki w Japonii jest zdecydowanie inne niż w Europie – dla nich to „coś” naturalnego, a nie powód do wstydu, zażenowania itp.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s