Honor. Kilka słów o „Wojownikach dawnej Japonii i innych opowiadaniach” Yei T. Ozaki

Tym, co jaśnieje w ciemnościach, jest szlachetność. Wojownicy dawnej Japonii i inne opowiadania"Nie pozwala utopić się w morzu krwi i kości, zachłysnąć się władzą, pochłaniać przestrzeni i ludzi, by przetworzyć je, wykreować, zaprogramować wedle własnych chorobliwych wizji.

Yei Theodora Ozaki (1870-1932) była tłumaczką japońskich opowieści i baśni, chociaż należy zaznaczyć, że jej przekłady to raczej autorska wizja i interpretacja, można nawet rzec – adaptacja. Jej ojciec Ozaki Saburō był Japończykiem, matka zaś Angielką – poznali się, gdy Ozaki studiował w Londynie. Małżeństwo miało trzy córki, ale po kilku latach zdecydowali się na rozwód. Mężczyzna wrócił do Japonii, a po pewnym czasie dołączyła do niego Yei. Zaczęła pisać, gdyż jej talent do snucia opowieści zauważył brat pisarki Mary Crawford Fraser, z którą Yei zawarła znajomość, gdy ta przebywała w Japonii wraz z mężem dyplomatą. I tak między 1900 a 1902 rokiem Japonka publikowała w czasopismach, natomiast w latach 1903-1908 wydawała „Baśnie japońskie”, a w 1909 roku – zbiór „Wojownicy dawnej Japonii i inne opowiadania” (oryg.: „Warriors of old Japan and other stories”).

Dziesięć historii z tomu „Wojownicy dawnej Japonii i inne opowiadania” w dużej mierze poświęconych zostało walecznym, dzielnym, szlachetnym, lojalnym i nade wszystko honorowym mężczyznom. Yei Ozaki subtelnie wplata w opowieści informacje dotyczące japońskiego społeczeństwa, ówcześnie obowiązujących zasad, wzorców zachowań, nazwisk i przydomków bohaterów, nazw rodów. Pierwszych sześć utworów Ozaki to tyleż opowiadania, ile (fabularyzowane) szkice biograficzne. Trzy następne to poruszające historie o ludziach szlachetnych, nierzadko o krystalicznym sercu, życzliwych i ciepłych. Natomiast finalny obrazek jest przewrotną opowieścią o… lenistwie, które paradoksalnie doprowadziło do bogactwa. Utwory japońskiej tłumaczki napisane ze swadą, lekkością, pełne są suspensów, zwrotów akcji, niezwykłych wydarzeń, zbiegów okoliczności, tragedii wynikających z działań niecnych, niegodziwych ludzi, zawistników i zazdrośników wymyślających intrygi.

„Hachirō Tametomo” to dzieje najlepszego łucznika w dwunastowiecznym cesarstwie. Tytułowy Minamoto no Tametomo (1139-1170) był ósmym synem generała Tameyoshiego, wujem późniejszego szoguna Yoritomo i wojownika Yoshitsune, o którym mowa w trzecim utworze w zbiorze. Tametomo odznaczał się zadziornością i butą, jego życie pełne było przygód, ot – stał się przywódcą wyspy demonów i zwalczył ducha roznoszącego zarazę ospy. Ozaki przytacza kilka legend o nim. Kolejnym łucznikiem zaprezentowanym w zbiorze jest Yorimasa (1104-1180) z utworu „Gen Sanmi Yorimasa”. Jego umiejętności walki przyczyniły się do tego, iż został Naczelnym Strażnikiem Cesarskiego Pałacu, ale to poczucie humoru. objawiające się w postaci eleganckich, dowcipnych i pełnych inteligentnych gier słownych wierszy, przyniosło mu awans. Oswobodził między innymi cesarza z nocnych lęków, które sprowadzał na niego przerażający stwór ukryty za czarną chmurą. Mimo roztropności i opanowania nie uniknął fatalnego, tragicznego końca w wyniku walk między rodem Taira (w sinojapońskim czytaniu: Heike) a rodem Minamoto (w sinojapońskim czytaniu: Genji).

Młodzieńcowi, który na skutek potyczek między Tairami a Minamoto został osierocony (jego ojcem był Yoshimoto, brat Tametomo z pierwszego utworu w zbiorze), poświęcony został szkic „Yoshitsune”. Tytułowy Yoshitsune (1159-1189) przeszedł szkolenie na wojownika dzięki pomocy tengu* i stał się sprytnym wojownikiem, co pozwoliło mu zdobyć lojalnego sługę zbuntowanego bonzę, awanturnika Benkeia (1155-1189). Benkeiowi zaś Ozaki poświęciła czwarty utwór w zbiorze „Musashi Bō Benkei”, gdzie dowiemy się o dalszych losach Yoshitsune. Starszym bratem Yoshitsune był  Yoritomo, twórca szogunatu Kamakura, ale mimo pomocy Yoshitsunego w pomszczeniu śmierci ojca, Yoritomo uwierzył plotkom o rzekomym planie brata, by przejąć władzę. Postanowił zatem pozbyć się zagrożenia. Zarówno Yoshitsune, jak i Benkei stali się bohaterami licznych legend i mitów.

O wojowniku Minamoto no Yorimitsu (znanym też jako Raikō, 948-1021) Ozaki pisze w utworze „Minamto Raikō i demon z góry Oe”. Tytułowy demon porywa dzieci z okolicznych możnych rodów, by wpierw mu służyły, a później stały się jego… posiłkiem. Dzielny młodzieniec wraz ze swoją gwardią Czterech Niebiańskich Królów (Shitennō) i wojownikiem Hiraiem otrzymują zadanie zgładzenia demona. Autorka w kolejnym opowiadaniu – „Złodziej Kidōmaru, wojownik Raikō i pająk-demon” prezentuje inne niesamowite przygody Yorimitsu oraz legendy z nim związane.

Trzy kolejne opowiadania to wizerunki ludzi szlachetnych i życzliwych. „Śliwa, wiśnia i sosna” jest poruszającą historią zubożałego samuraja, który zostaje wynagrodzony za swój niezłomny hart ducha. Szkic „Shiragiku” poświęcony został perypetiom tytułowej bohaterki, która wyrusza na poszukiwanie ojca – wyszedł bowiem na polowanie i nie wracał od trzech dni. Jej wyprawa przyniesie zaskakujący finał. „Księżniczka Miseczka” opowiada o matczynej trosce i miłości oraz pragnieniu ustrzeżenia córki przed zuchwalcami czyhającymi na niewinną dziewczynę. A na finał Ozaki zostawia przewrotną i zabawną historyjkę o arcyleniwym Tarō („Monogusa Tarō”).

„Wojownicy dawnej Japonii i inne opowiadania” Yei T. Ozaki to fantastyczna, pasjonująca i pełna przygód wyprawa śladami nie tylko honorowych, walecznych i szlachetnych mężczyzn, ale także dzielnych i wytrwałych kobiet. Z gracją, lekkością, a jednocześnie bez trywializowania i spłaszczania postaci tłumaczka literacko wskrzesza barwnych bohaterów japońskiej historii i folkloru, jednocześnie kreując wzorce zachowań dla młodszych i starszych czytelników.

——————

Yei T. Ozaki, Wojownicy dawnej Japonii i inne opowiadania, przeł. Adrianna Wosińska, wyd. 2, Kirin, Toruń 2013.

* Tengu (天狗) to – w bardzo dużym uproszczeniu – rodzaj duchów, demonów występujących w japońskim folklorze, łączących cechy fizyczne ptaka i człowieka.

Wersja angielska zbioru „Warriors of old Japan and other stories”: https://www.gutenberg.org/ebooks/41437

2988-ukraine-heart1

war.ukraine.ua 🌻

Autor: Luiza Stachura

2 uwagi do wpisu “Honor. Kilka słów o „Wojownikach dawnej Japonii i innych opowiadaniach” Yei T. Ozaki

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s