„Jestem, jaka jestem”*. Słów parę o „Dzienniku i pieśniach” Murasaki Shikibu

„Opisałam po kolei urodę kobiet, ale to całkiem inna sprawa niż ich charaktery. Oczywiście każdy człowiek ma jakieś wady. Niemożliwe jest, by wszyscy byli jednocześnie piękni, inteligentni, z poczuciem humoru, eleganccy i godni zaufania. Każdy jest inny i często trudno jest określić, kto ma jaki charakter. Ale chyba dość tej bezsensownej pisaniny…”. [s. 99]

Murasaki Shikibu to pseudonim** japońskiej poetki i pisarki okresu Heian (794-1185), urodzonej między 970 a 978 rokiem, zmarłej między 1014 a 1019 rokiem. Najbardziej znana jako autorka „Opowieści o księciu Genjim” (Genji monogatari, ok. 1008 rok) Murasaki Shikibu pochodziła z bocznej linii rodu Fujiwarów, którzy zyskali znaczący wpływ na rządy w Japonii od 857 roku, gdy cesarzem został małoletni Seiwa, a regentem Fujiwara Yoshifusa. O szczegółach związanych z dominacją Fujiwarów i ich realną władzą, rozwojem kultury dworskiej, pobytem Murasaki Shikibu w pałacu cesarskim jako damy cesarzowej Shōshi szczegółowo i przystępnie pisze we wstępie do „Dziennika i pieśni” polska japonistka Monika Szyszka. Badaczka wskazuje na istotne aspekty z historii Japonii, prezentuje sylwetkę Murasaki Shikibu, przybliża polskim odbiorcom etykietę i ówczesne obyczaje. Opisuje między innymi podział arystokracji, przypisane im kolory oraz krój i wzory szat określających status, możliwości awansu w hierarchii dworskiej, architekturę oraz duże ogrody, tryb życia i codzienność, nudę niwelowaną przez ceremonie, rozrywki, konkursy, bankiety, święta dworskie. Poszczególne poruszone przez Monikę Szyszkę wątki, aspekty, elementy będą pomocne dla czytelnika, gdy sięgnie po specyficzny dziennik Murasaki Shikibu – pisany w zasadzie na polecenie Fujiwary Michinagi, ojca cesarzowej Shōshi. W dalszej części wprowadzenia polska japonistka wyodrębnia i charakteryzuje również trzy gatunki klasycznej literatury japońskiej: dziennik (nikki), pieśni (waka) oraz opowieści (monogatari) – to dobre przygotowanie dla odbiorcy „Dziennika i pieśni”, by mógł zanurzyć się w literackie przestrzenie okresu Heian. Wydanie zostało zaopatrzone w liczne przypisy oraz obszerną bibliografię tekstów w językach japońskim, angielskim i polskim. Czytaj dalej