Dorastanie. Kilka słów o „Tatsu Tarō – synu smoka” Miyoko Matsutani

Sunące po niebie obłoki przybierają rozmaite kształty. Promienie słońca delikatnie ogrzewają twarz. Szum wiatru, szelest liści. Chciałoby się położyć na polanie i w niezmąconym spokoju nic nie robić. Ale któż wówczas zrealizuje plany, kto wyruszy w drogę, by spełnić te wszystkie marzenia?

Japońska autorka książek dla dzieci i młodzieży Miyoko Matsutani (1926-2015) w 1960 roku opublikowała opowieść bazującą na rodzimych legendach i baśniach 龍の子太郎 (Tatsu no ko Tarō) – „Tarō syn smoka”. Kilkanaście lat później powstał film animowany na podstawie utworu Matsutani. W polskiej wersji językowej tej opowieści japońskie słowo oznaczające „smok” funkcjonuje jako tyleż nazwisko, ile przydomek, więc pozostało nieprzetłumaczone – Tatsu. Polskie wydanie zdobią ilustracje Piotra Fąfrowicza.

Tarō został wychowany przez babcię, która starała się, by chłopcu niczego nie brakowało. Leniwy wnuk najchętniej jednak tylko by leżał i jadł. Któregoś dnia spotkał grającą na flecie dziewczynkę Ayę. Poznanie jej stało się jednym z punktów zwrotnych w jego dotychczas próżniaczym trybie życia. Gdy pewnego razu zazdrosny o urzekającą grę Ayi Czerwony Diabeł wydobywający kakofoniczne dźwięki z bębenka porwał dziewczynkę, chłopak zadecydował, że musi ją uratować. I to treści pierwszej części książki Matsutani.

Druga część koncentruje się wokół zaginionej matki chłopca oraz podróży, by ją odnaleźć. Ojciec Tarō zmarł, zanim ten się urodził. Matka zaś – wedle wersji oficjalnej – przepadła w górach, gdy była bliska porodu. Wersja prawdziwa znana do tej pory była jedynie babce. Zdradziła ona wnukowi, że jego matka została zamieniona w smoka i urodziła Tarō jako smok (dlatego też chłopiec ma pod pachami znamiona przypominające trzy łuski), a następnie przekazała syna swojej matce pod opiekę, sama zaś udała się w dalekie krainy, by odpokutować swój niewłaściwy czyn, który poskutkował przemianą w smoka.

Pierwsza wyprawa chłopca będzie swego rodzaju inicjacyjnym etapem dorastania, wytyczania i realizowania planów, można rzec – przymiarką. Drugą cechować będą między innymi dojrzalsza postawa, wnikliwsze obserwacje, większa determinacja. Podczas podróży – i jednej, i drugiej – pomogą mu zwierzątka, pozna mityczne stworzenia jak diabły czy tengu, wreszcie otrzyma sposobność pracy podczas uprawy ryżu, doświadczy ciężaru pracy i obowiązków, trudów i znoju, których nie dostrzegał, gdy jego babcia pracowała. Poszczególne odcinki ekspedycji, swoistej peregrynacji, okażą się wypełnione kolejnymi przeszkodami, wymuszającymi na Tarō analizowanie i podejmowanie decyzji, a następnie branie odpowiedzialności za własne wybory.

I tak, można baśnie takie jak Tatsu Tarō odczytywać jako pasjonującą i pełną przygód wyprawę młodego człowieka w nieznaną, nierzadko przerażającą, jednakże fascynującą rzeczywistość. Ale jeśli zechce się zauważyć, że każda napotkana przez bohatera istota (czy ludzka, czy zwierzęca, czy mityczna) uczy go czegoś nowego, uświadamia, że świat nie jest czarno-biały, pokazuje wagę i rolę życzliwości, serdeczności, uczynności, to opowieść nie będzie błahą historyjką, lecz (niby-filozoficzną) opowiastką przekazującą cenne, pozornie oczywiste, a przecież na co dzień pomijane prawdy.

O dzielnych, odważnych chłopcach są i inne legendy w japońskim folklorze – chyba najbardziej znani to Momotarō, czyli Brzoskwiniowy Chłopiec, oraz Kintarō – Złoty Chłopiec. Archetyp chłopca, który po licznych trudach, interakcjach z różnymi postaciami (i ich postawami życiowymi), wyrasta na mężnego i prawego, wykorzystywany jest do dziś, w różnych produkcjach skierowanych do najmłodszych. Ma stanowić wzorzec, swego rodzaju drogowskaz, ale jest też inicjacją w dorosłość, pierwszy krokiem wtajemniczenia. Przekazuje wartości związane ze szlachetnością, z honorem, ochranianiem tego, co najważniejsze. Ot, taki prezent dla chłopca bez względu na czasy, w których dorasta – dla przyszłego bohatera codzienności, bo heroizm to nie tylko wielkie wyprawy, walka z demonami, ale także drobne gesty, życzliwość i pomoc.

——————

Miyoko Matsutani, Tatsu Tarō – syn smoka, z jap. przeł. Zbigniew Kiersnowski, Media Rodzina, Poznań 2010.

Autor: Luiza Stachura

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s