Trzecia odsłona przygód t’angowskiego mnicha i jego uczniów – polski wybór rozdziałów z „Wędrówki na Zachód” Wu Cz’eng-ena

Strzeż się, byś zmysłom ponieść się nie dał.*

Przy okazji Małpiego buntu oraz Opowieści o małpie prawdziwej i małpie nieprawdziwej zarysowałam fabułę Wędrówki na Zachód Wu Cz’eng-ena; pisałam także o trudnościach z transkrypcją nazwisk chińskich. Piętnaście rozdziałów, które składa się na polski wybór Wędrówki na Zachód, najlepiej czytać po Małpim buncie, gdzie zamieszczono początek historii. W przeciwnym razie czytelnik straci znaczną przyjemność z odkrywania kolejnych przygód Tripitaki, Wspaniałego Króla Małp, Piaskowego Mnicha, Wieprzka (w tym wydaniu nazywanego też Głupkiem) oraz smoka (syna władcy smoków Zachodniego Morza) przemienionego za karę w konia. A wyprawa mnicha i jego uczniów obfituje w zaskakujące, zabawne, ale i przerażające wydarzenia.

Polski wybór, dokonany przez sinologa Tadeusza Żbikowskiego, zaopatrzony został w obszerne posłowie, w którym badacz prezentuje typologię chińskiej powieści, przemiany w obrębie narracji czy wreszcie recepcję prozatorskich utworów w Państwie Środka. Nie brakuje biograficznych informacji o Wu Cz’eng-enie. Co istotne, Żbikowski omawia fragment analizy Wędrówki na Zachód dokonanej przez znawcę ludowej literatury profesora Czeng Czen-tuo. Wybitny chiński badacz podzielił fabułę powieści Wu na cztery części: dzieje Wspaniałego Króla Małp (pierwsze siedem rozdziałów), wydarzenia na dworze cesarskim (od ósmego do dwunastego rozdziału), wędrówka na Zachód i liczne przygody (rozdziały od trzynastego do dziewięćdziesiątego dziewiątego), zakończenie wyprawy po święte księgi (rozdział setny). Wyodrębnione (pierwsze trzy) części mogłyby stanowić autonomiczne powieści. Następnie Żbikowski dokonuje krótkiej rekapitulacji prototypowych, wcześniejszych niż (arcy)dzieło Wu, opowieści o Tripitace i jego uczniach, wskazując na główne momenty kształtowania się i utrwalania poszczególnych elementów historii. Kończy zaś informacją o odbiorze powieści Wu w Chinach (co ciekawe, niektórzy badacze przypisywali autorowi propagandę na rzecz jednej z trzech wielkich religii). Na końcu Żbikowski zestawia – na zasadzie dalekich asocjacji – utwór Wu z Odyseją Homera.

Poczynione skróty, słabej jakości reprodukcje oryginalnych ilustracji czy powtórzenia fraz (co słyszalne jest dopiero podczas odczytywania „na głos”) nie przeszkadzają w czerpaniu przyjemności z opisanych przez Wu Cz’eng-ena przygód Tripitaki oraz czterech pokutujących „pomocników” mnicha. Wędrówka na Zachód jest powieścią – w zamierzeniu i wykonaniu – rozrywkową, barwną i niezmiernie pociągającą.** Częściowo pisana prozą, częściowo wierszowana (z zachowaniem elementów charakterystycznych dla opowiadanej historii – narrator posługuje się między innymi zwrotem „posłuchajcie”) Wędrówka na Zachód, to nie tylko pasjonująca, a nierzadko i komiczna opowieść, ale także brutalna i krwawa (momentami makabryczna) historia. Polski wybór rozdziałów Wędrówki na Zachód zawiera także zakończenie pielgrzymki mnicha i jego uczniów, jakkolwiek szkoda, że nie zostało przetłumaczonych na język polski więcej rozdziałów poświęconych podróży.

Co jasne, Wędrówkę na Zachód Wu Cz’eng-ena jako jeden z zabytków chińskiej literatury należy odczytywać nie tylko z perspektywy czysto ludycznej, ale również sięgając po chińską mitologię, folklor Państwa Środka, zwłaszcza zaś ludowe przekazy. Niemniej jednak powieść Wu zdaje się (arcy)dziełem na tyle atrakcyjnym i czytelnym, uzupełnionym bardzo dobrym posłowiem Tadeusza Żbikowskiego, że polski odbiorca, nawet nieobeznany z chińską literaturą, doceni jej walory.

Świetne.

——————
* Wu Cz’eng-en, Wędrówka na Zachód, tł. z jęz. chińskiego i posłowiem opatrzył Tadeusz Żbikowski, Czytelnik, Warszawa 1984, s. 20.
** Zwłaszcza dla fanów mangi i anime. Bo tak, Japończycy nie tylko język sobie pożyczyli i przetworzyli, ale także – co jasne – czerpali i czerpią wiele z, na przykład, zabytków chińskiej literatury. Ot, Dragon Ball Akiry Toriyamy powstał na kanwie powieści Wu.

Autor: Luiza Stachura

Reklamy

2 thoughts on “Trzecia odsłona przygód t’angowskiego mnicha i jego uczniów – polski wybór rozdziałów z „Wędrówki na Zachód” Wu Cz’eng-ena

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s