Historia dwudziestowiecznych Chin z kobiecej perspektywy – o „Dzikich łabędziach: trzech córach Chin” Chang Jung

Chang Jung (zgodnie ze zwyczajem, między innymi chińskim, nazwisko poprzedza imię) urodziła się w Yibin (Yibin znajduje się w prowincji Syczuan), w Chinach, w 1952 roku. Jej pierwsze imię brzmi Erhong (znaczy tyle, co ‘drugi łabędź’, bowiem pierwszym łabędziem była jej matka). W czasach wzmożonego kultu Mao (tuż przed Chińską Rewolucją Kulturalną), za namową Erhong, ojciec nadał jej imię Jung (Rong). Jung (Rong) to starochińskie słowo używane na „zmagania wojenne”, a wówczas, u progu Rewolucji Kulturalnej, popularne było nadawanie imion związanych z walką i wojną.


Od 1978 roku, czyli gdy wyjechała na stypendium, Chang Jung nie mieszka w Chinach. Jej dom znajduje się w Wielkiej Brytanii, a dokładnie w Londynie. Wraz z mężem, Johnem Hallidayem (historykiem), napisała w 2005 roku kontrowersyjną biografię Mao Zedonga (Mao Tse-tunga) pod tytułem… Mao (w języku angielskim znajduje się też podtytuł: The Unknown Story). Chang Jung to pierwsza Chinka, która uzyskała stopień doktora na brytyjskiej uczelni. Co istotne, Chang zaliczana jest do brytyjskich pisarzy, nie chińskich (analogicznie jak choćby Dai Sijie, który, mimo iż urodził się i wychował w Chinach, jest pisarzem francuskim).

Nie ma najmniejszego sensu rozpisywanie się szerzej ani na temat biografii Chang Jung, ani na temat fabuły Dzikich łabędzi: trzech cór Chin, bowiem zarówno dzieciństwo i młodość Chang Jung, jak i warstwa fabularna jej najsłynniejszej książki, są nierozerwalnie związane. Dzikie łabędzie: trzy córy Chin, jak już nas informuje podtytuł utworu, poświęcone są w gruncie rzeczy trzem kobietom: babci, matce i córce. Warstwa fabularna książki rozpoczyna się wraz z narodzinami babci w 1909 roku. Jesteśmy świadkami trudnych wyborów, dramatycznych decyzji zarówno pojedynczych ludzi (głównie rodziny Chang Jung), jak i wyborów o zasięgu ogólnopaństwowym. Poznajemy walkę o władzę Chińskiej Partii Narodowej (Koumintang) z Komunistyczną Partią Chin. Widzimy Chiny pod jarzmem Mao Zedonga (Mao Tse-tunga). Głód, zbrojenia, niekończące się czystki, przymusowa reedukacja w czasie Chińskiej Rewolucji Kulturalnej, a później zdumiewające otwarcie się Chin na Zachód. Niezapisanym i nienapisanym końcem będzie śmierć Chang Jung, czyli trzeciej z cór Chin. Książka kończy się wspomnieniem masakry, która miała miejsce placu Tian’anmen (Plac Niebiańskiego Spokoju) w 1989 roku.
Czytaj dalej